7. Heb je een depressie? Sttt, niet over praten

Wat vooraf ging

HEDEN
Op mijn 25e werd voor het eerst een depressie bij me vastgesteld door mijn huisarts. Het is een ziekte, zei hij, het heeft een naam en er is iets aan te doen. Dat vond ik alle drie heel geruststellend. Natuurlijk had ik wel eens van een depressie gehoord, maar in mijn omgeving was er niemand depressief. Voor zover ik wist dan.

Ik vertelde het aan mijn leidinggevende op mijn werk, een overheids-ingenieursbureau. Als ik jou was, zei hij, zou ik er niet zo open over zijn. Daarmee kan je in de problemen komen.
Hoezo dan? vroeg ik.
Tegen mij geeft het niet dat je het verteld, maar anderen kunnen je er op afrekenen. Wees er heel voorzichtig mee.
Doe ik mijn werk niet goed dan? Merk je iets aan mijn werkkwaliteiten?
Niks, zei hij. Je doet het perfect. Zelfs dat je depressief was, heb ik niet aan je gemerkt.


Ik heb hem bedankt voor zijn advies. En misschien juist daardoor heb ik het iedereen verteld. En dat doe ik nog altijd. Want de depressie is niet meer weggegaan. Niet meer helemaal. Sinds die tijd gaat het op en neer. Tijden goed, en dan weer veel slechter. Een postnataal-depressieachtig-iets na de geboorte van jongste zoon was aanleiding voor de bedrijfsarts om me creatieve therapie te adviseren. Daar is uiteindelijk mijn uitgeverij, de Droomvallei uit geboren. 

Ik doorbreek graag taboes. Daarom vertel ik mijn verhaal over depressie en autisme. Waarom zou je niet mogen praten over alle aspecten van het leven? Ook over de wat minder leuke kanten ervan? Waarom is praten en klagen over een gebroken been geaccepteerd, maar is het not done om over een depressie te praten? Wie help je daarmee? Ik heb zelf gemerkt dat het gewaardeerd wordt om erover te praten. Het zorgt voor meer begrip van wat een depressie inhoudt en welke gevolgen het heeft. Ik hoop dat alle leidinggevenden en collega’s van mensen met een depressie er voor hen kunnen zijn. En andersom.

Vandaag heeft Jerry mij voor zijn prachtige project op de foto gezet. De foto volgt nog. Het is voor mij een bijzondere dag. Een soort verjaardag. Een jaar geleden werd de crisisdienst gebeld. Niet veel later werd ik opgenomen ivm ernstige depressie. Na een jaar vol therapie en medicijnen gaat het een stuk beter maar het blijft hard werken.

Op de liefde. En op het begrip voor elkaar. 

Hoe het verder gaat 

Ik ben Esther van der Ham. Vanaf mijn 25e heb ik regelmatig een depressie en op mijn 45e kreeg ik de diagnose autisme. Vaak vragen mensen aan mij hoe ik tot het schrijven en uitgeven ben gekomen en hoe ik het allemaal doe. In deze blogberichten lees je mijn verhaal over omgaan met depressie en autisme. Wil je dat ik ook voor jouw organisatie daarover kom vertellen of voor jouw organisatie een boek schrijf over het doorbreken van taboes?

Lees dan hier verder.

6. Gravin Spook: een hoofdrol in de musical

Wat vooraf ging

‘Op welke school heb jij hiervoor gezeten?’ vraagt Lies. Ze zit met Eefje onderaan de trap voor de school. De betonnen treden voelen koud aan, maar het is wel wat rustiger dan de grote kantine. De laatste weken zijn ze hier steeds vaker te vinden in de gezamenlijke pauzes.
‘Eerst op de Havo, toen ben ik blijven zitten en naar de Mavo gegaan.’
‘Wat was het allerleukste op de Havo?’ vraagt Lies.
‘Het allerleukste was dat ik een hoofdrol had in een musical toen ik in de eerste zat.’
‘Een hoofdrol? Jij?’ Lies bekijkt de altijd verlegen Eefje van top tot teen. Ze kan er zich niks bij voorstellen. ‘Dat is toch ook met zingen, een musical?’
‘Ik speelde de rol van Gravin Spook. De moeder van Graaf Dracula.’
‘Je kijkt ineens een stuk blijer.’
‘Dat was fantastisch. Regelmatig repeteren met de eerste klassen, waardoor het een stuk gezelliger werd. Helaas was dat in de tweede helemaal weg, omdat iedereen naar andere klassen ging en alles werd gehusseld, maar het einde van de eerste was geweldig. Er was een prachtig decor en ik had een op maat gemaakte grijze jurk met spinnenwebben. Elke avond zat ik tijden in de make-up, want ik speelde een bejaarde. Het slaapliedje dat ik zong voor Graaf Dracula ken ik nog uit mijn hoofd. Ik voelde mij een ander mens.’

‘Dat kan je goed zien. Je ziet er heel anders uit als je erover vertelt.’
‘Drie avonden lang kroop ik in de huid van Gravin Spook. Eefje verdween, en de licht valse moeder van Graaf Dracula werd geboren. Ik speelde een rol. Dat kon ik goed en het beviel me wel. Weg dat verlegen meisje, welkom zelfverzekerde oma van de wereld.’

‘Heb je daar nog foto’s van? Ik ben wel benieuwd hoe je eruit zag.’
‘Ik was niet te herkennen. Ik had een grote grijze pruik op, waarvan ik blij was dat die weer af mocht, want het was nogal warm op het podium met al die lampen. Bloednerveus was ik, elke keer weer, maar uiteindelijk kwam het goed.’

’s Avonds, als Eefje thuis is, denkt ze terug aan dit gesprek. Die musical, het was zo gaaf. Het gevoel dat het gaf om even iemand anders te zijn, een andere wereld te betreden, heerlijk. Eigenlijk, denkt ze dan, doe ik dat nog steeds. Ik snap niks van de wereld, hoe iedereen met elkaar omgaat. Waarom er gepest wordt, uitgelachen, genegeerd. Waarom je niet mag zijn wie je bent. Ook nu speelt ze een rol: om niet op te vallen, niet uit de toon te vallen, geen aandacht te trekken. Wie kent de echte Eefje, de Eefje die diep van binnen zit? Als ze die Eefje laat zien, lachen ze haar uit, omdat ze over andere onderwerpen en thema’s wil praten dan haar leeftijdsgenoten. Nee, die Eefje is en blijft lekker diep weggestopt zitten. Wel zo veilig.

Hoe het verder gaat 

Ik ben Esther van der Ham. Vanaf mijn 25e heb ik regelmatig een depressie en op mijn 45e kreeg ik de diagnose autisme. Vaak vragen mensen aan mij hoe ik tot het schrijven en uitgeven ben gekomen en hoe ik het allemaal doe. In deze blogberichten lees je mijn verhaal (op maat). Het is een verhaal, gebaseerd op gebeurtenissen die werkelijk zijn gebeurd, maar niet altijd exact hoe ik ze beschrijf. Natuurlijk ken ik van mijn eigen leven veel details, maar ook als ik voor jouw bedrijf een verhaal maak, probeer ik zo veel mogelijk zinvolle details te achterhalen. Want dat maakt jouw verhaal beter.
Esther van der Ham

PS: wil je ook een verhaal of boek op maat over jouw bedrijf of innovatieve proces? Lees dan hier verder.

5. MTS niks voor mij? Dat zullen we dan nog wel eens zien.

Wat vooraf ging

‘Hoe oud ben jij? Je mag wel bij ons komen zitten hoor!’ zegt het meisje hartelijk voordat ze haar lange blonde haren naar achteren schudt. Ze hebben elkaar ontmoet in de gang voor het damestoilet van de MTS.
‘Ik ben vijftien,’ antwoordt Eefje schuchter. Het is druk in de gang, allemaal jongens, de meeste een kop groter dan zij en twee keer zo breed. Ze vindt het intimiderender dan ze had verwacht. Zelfs na een paar weken op school is ze nog niet gewend.

‘Ik ben Lies, ik doe Bouwkunde, jij?’ Het meisje steekt haar hand uit.
‘Weg en waterbouwkunde.’ Eefje is een beetje jaloers op het meisje dat daar zo zelfverzekerd staat en begroet wordt door langslopende schoolgenoten. De overstap naar de MTS is haar erg tegengevallen. Ze is het enige meisje in de klas en ook nog eens veruit de jongste. De meeste theorievakken vindt ze leuk en interessant maar de dagen kruipen om. Ze zit de hele dag alleen, tijdens de lessen en in de pauzes, en durft amper op of om te kijken. De jongens zijn zo anders als zij. Ze praten over andere dingen, doen stoer, hebben het over tractoren en uitgaan, allemaal dingen waar zij niks vanaf weet. Als meisje krijgt ze veel aandacht van de jongens, waar ze niks van moet hebben. Daarom kleedt ze zich zo mannelijk mogelijk: grote truien, zware schoenen, spijkerbroek. De haren zo kort mogelijk geknipt. Ze krijgt praktijklessen zoals metselen en beton storten, waar ze wat lacherig wordt bekeken omdat ze daar in het begin niet heel handig in is. Veel van haar klasgenoten komen van de LTS en hebben daar al behoorlijk wat praktijkervaring opgedaan.

Ze denkt weer aan de woorden van de leraar op haar vorige school: MTS? Dat is niks voor jou, Eefje.

Niks voor mij? Niks voor mij? Dat zullen we dan nog wel eens zien.

Hoe het verder gaat 

Ik ben Esther van der Ham. Vanaf mijn 25e heb ik regelmatig een depressie en op mijn 45e kreeg ik de diagnose autisme. Vaak vragen mensen aan mij hoe ik tot het schrijven en uitgeven ben gekomen en hoe ik het allemaal doe. In deze blogberichten lees je mijn verhaal (op maat). Het is een verhaal, gebaseerd op gebeurtenissen die werkelijk zijn gebeurd, maar niet altijd exact hoe ik ze beschrijf. Natuurlijk ken ik van mijn eigen leven veel details, maar ook als ik voor jouw bedrijf een verhaal maak, probeer ik zo veel mogelijk zinvolle details te achterhalen. Want dat maakt jouw verhaal beter.
Esther van der Ham

PS: wil je ook een verhaal of boek op maat over jouw bedrijf of innovatieve proces? Lees dan hier verder.

4. Jij naar de MTS? Doe niet zo raar!

Wat vooraf ging

‘Hoe kom je erbij? De MTS is niks voor jou! En welke richting ga je dan doen?’ De leraar economie die Eefje in vier mavo heeft, kijkt haar stomverbaasd aan. Ze is al een beetje bang van deze strenge docent, en nu durft ze amper antwoord te geven op zijn vraag.
‘Weg- en waterbouwkunde,’ stottert ze.
‘Welja, toe maar. En waarom dan wel? Dat is niks voor een meisje! En zeker niet voor jou.’
Sommige van haar klasgenoten lachen mee met de leraar, anderen, haar vrienden, brommen een zacht protest. Eefje heeft geen spijt gehad van de overstap naar de mavo. Ze hoort bij de besten van de klas en ze kan met veel kinderen goed opschieten. Zelfs voor de talen haalt ze goede cijfers.

Eefje recht haar rug. Hoezo, dat is niks voor een meisje? Hoezo, dat is niks voor haar? Dat zullen we dan nog wel eens zien. Haar dromen voor de toekomst zijn duidelijk. Eerst wilde ze stuurman worden, de oceanen bevaren. Daarna wijzigde ze haar plannen. Ze wil leraar worden. Leraar wiskunde.

‘Ik ben goed in wiskunde en dat soort vakken. Beter dan in de talen. Daarom wil ik een vervolgopleiding gaan doen die daar iets mee te maken heeft.’ Een week eerder kreeg ze van de schooldecaan een rondleiding op de MTS. De school was een stuk groter, en er waren bijna alleen jongens op het plein en in de gangen. Daar ziet ze tegenop. Toch lijkt het haar beter dan de alternatieven zoals de MEAO. Er zijn zo veel keuzes, en het is zo lastig om de gevolgen van een keuze in te zien.

‘Je moet het zelf weten,’ zegt de docent. ‘Reken erop dat het geen succes wordt. Ik spreek je wel weer over een paar jaar, en dan zal je zien dat ik gelijk heb gekregen.’

‘Goed meneer,’ zegt Eefje. ‘We zullen zien.’

Na een prachtig eindexamenresultaat start Eefje na de zomer op de MTS, afdeling Civiele Techniek. En het lijkt erop dat haar leraar gelijk krijgt.

Hoe het verder gaat.

Ik ben Esther van der Ham. Vanaf mijn 25e heb ik regelmatig een depressie en op mijn 45e kreeg ik de diagnose autisme. Vaak vragen mensen aan mij hoe ik tot het schrijven en uitgeven ben gekomen en hoe ik het allemaal doe. In deze blogberichten lees je mijn verhaal (op maat). Het is een verhaal, gebaseerd op gebeurtenissen die werkelijk zijn gebeurd, maar niet altijd exact hoe ik ze beschrijf. Natuurlijk ken ik van mijn eigen leven veel details, maar ook als ik voor jouw bedrijf een verhaal maak, probeer ik zo veel mogelijk zinvolle details te achterhalen. Want dat maakt jouw verhaal beter.
Esther van der Ham

PS: wil je ook een verhaal of boek op maat over jouw bedrijf of innovatieve proces? Lees dan hier verder.

3. Een nieuwe school

Wat vooraf ging

‘Kom, Eefje, dat ga ik je je woordjes overhoren. Morgen heb je toch een toets voor Frans?’ 
Eefje kijkt het raam uit, de tuin in, waar een merel een worm uit de aarde trekt en oppeuzelt. Wat een ellende toch, die woordjes. Frans gaat nog wel maar Engels blijft een lijdensweg. En die Duitse naamvallen krijgt ze er ook niet in, hoe lang ze er ook mee bezig is en wat ze er ook voor doet. Wiskunde is leuk. Natuurkunde en geschiedenis gaat prima. Maar die talen … het is en blijft een ramp.
‘Je kent er nog niks van. Hoe lang ben je er nu al mee bezig geweest? Zo moeilijk is het toch niet? Meisje toch.’ Haar moeder schudt meewarig haar hoofd.
Eefje haalt haar schouders op en probeert het nog een keer. Ze herhaalt het rijtje totdat de woorden voor haar ogen dansen en haalt een mager zesje.

Op een mooie, warme zomerdag telt Eefje de onvoldoendes op haar eindrapport. Het zijn er te veel. 

‘Na de vakantie ga je naar een andere school. Ik heb ze gesproken, je mag doorstromen naar drie Mavo. Dat lijkt me beter,’ zegt haar vader. ‘Ze hebben daar al een jaar economie gehad, dus dat moet je in de vakantie bijwerken.’

Eefje slikt. En zwijgt.

Hoe het verder gaat. 

Ik ben Esther van der Ham. Vanaf mijn 25e heb ik regelmatig een depressie en op mijn 45e kreeg ik de diagnose autisme. Vaak vragen mensen aan mij hoe ik tot het schrijven en uitgeven ben gekomen en hoe ik het allemaal doe. In deze blogberichten lees je mijn verhaal (op maat). Het is een verhaal, gebaseerd op gebeurtenissen die werkelijk zijn gebeurd, maar niet altijd exact hoe ik ze beschrijf. Natuurlijk ken ik van mijn eigen leven veel details, maar ook als ik voor jouw bedrijf een verhaal maak, probeer ik zo veel mogelijk zinvolle details te achterhalen. Want dat maakt jouw verhaal beter.
Esther van der Ham

PS: wil je ook een verhaal of boek op maat over jouw bedrijf of innovatieve proces? Lees dan hier verder.

2. Overgaan of blijven zitten?

Wat vooraf ging

Zo langzaam als ze kan fietst ze de volgende dag naar school. De zon schijnt, en toch voelt het somber aan. Wat kan ze doen? Ze heeft de pesterijen wel eens besproken met haar klassenleraar, maar die wuifde het weg. Het was zo’n prettige, fijne klas, dat kon niet waar zijn. Eefje had het vast verkeerd begrepen.
Bij de laatste bel rent Eefje de trap op naar het lokaal. In de pauze verstopte ze zich met haar enige vriendin in een hoekje van de kantine voor ongewenste blikken. Zo rijgen de dagen zich aan elkaar. Ze probeert zich zo onopvallend mogelijk te gedragen, zodat ze geen aandacht trekt. Dat is de beste overlevingsstrategie, zo blijkt. Ze wordt met rust gelaten.

‘Jouw cijfers zijn niet al te best, Eefje. Zo ga je de Havo niet halen. En dan?’ Eefje slaat haar ogen neer. Ze kijkt naar haar rapport waar ze voor alle vreemde talen een onvoldoende heeft. Voor Engels zelfs een dikke vette vier.
‘De Engelse juf heeft je gematst,’ zegt de leraar die haar blik volgt. ‘Om over te gaan naar de derde, moeten zeker twee onvoldoendes worden weggewerkt. Gaat dat lukken?’
Eefje haalt haar schouders op. Dat gedoe altijd over die cijfers. Waarom is dat toch zo belangrijk? Wanneer laten ze haar eens met rust? 
‘Voor geschiedenis heb je wel een mooi cijfer. Ook omdat je de opstelwedstrijd had gewonnen over de ontdekking van Amerika.’ 
Eefje knikt. ‘De meneer las mijn verhaal voor in de klas. Ik schrok me rot, toen ik mijn begin van het verhaal herkende.’
‘Goed leren voor de talen, dan lukt het wel,’ besluit de leraar als er op de deur wordt geklopt. De volgende leerling staat te trappelen om zijn rapport in ontvangst te nemen. Zij stopt het hare diep in haar tas. Ze schaamt zich oor haar slechte cijfers. Hoe gaat ze het thuis vertellen?

Hoe het verdergaat.

Ik ben Esther van der Ham. Vanaf mijn 25e heb ik regelmatig een depressie en op mijn 45e kreeg ik de diagnose autisme. Vaak vragen mensen aan mij hoe ik tot het schrijven en uitgeven ben gekomen en hoe ik het allemaal doe. In deze blogberichten lees je mijn verhaal (op maat). Het is een verhaal, gebaseerd op gebeurtenissen die werkelijk zijn gebeurd, maar niet altijd exact hoe ik ze beschrijf. Natuurlijk ken ik van mijn eigen leven veel details, maar ook als ik voor jouw bedrijf een verhaal maak, probeer ik zo veel mogelijk zinvolle details te achterhalen. Want dat maakt jouw verhaal beter.
Esther van der Ham

PS: wil je ook een verhaal of boek op maat over jouw bedrijf of innovatieve proces? Lees dan hier verder.

1. Verdwalen in een boek

‘Leg dat boek nou eens weg. Je zit de hele dag maar te lezen, heb je niks anders te doen?’ De stem van Eefjes moeder dringt amper tot haar door. Haar boek is zo spannend dat ze wil doorlezen, totdat het uit is. De volgende ligt al klaar op de stapel die ze uit de bibliotheek heeft gehaald. Drie boeken per week mag ze lenen. Drie! Voor haar leestempo is dat veel te weinig. Ze zou er wel tien willen lenen als dat kon.
‘Eefje, kom, je moet de tafel dekken. Het eten is bijna klaar. Je vader komt zo thuis, dan moet het af zijn.’
Haar moeders stem klinkt ongeduldig. Ze staat met rode konen in een pan erwtensoep te roeren, die de hele vorige avond op het vuur had gestaan.
‘Ja, mama, ik doe het zo. Alleen deze bladzijde nog.’
‘Niks alleen nog deze bladzijde. Wat denk je wel. Het enige dat voor jou belangrijk is, is je boek. Verder kan de wereld om je heen vergaan, als jij je boek maar hebt.’ Haar moeder pakt het boek uit haar handen en legt het zo hoog op de kast dat ze er niet bij kan, ook al is ze groot voor haar dertien jaren.
Zuchtend staat Eefje op en pakt het tafelkleed. Haar moeder heeft gelijk. Ze heeft geen zin om werkjes te doen. Het liefst zit ze de hele dag te lezen. Al vanaf dat ze heel klein was, heeft ze het zo ervaren. Het is voor haar een vlucht naar een wereld waar alles goed is. Nou ja, natuurlijk is het niet altijd goed, maar op het einde zijn alle problemen meestal wel opgelost. De ridder krijgt de prinses en de boef komt in de gevangenis terecht. Het is helder en duidelijk. Die wereld snapt ze. Die wereld wel. De echte wereld is een stuk beangstigender. Ze snapt niks van de kinderen in de klas, die zich druk maken over welke kleur lippenstift ze opdoen of over de dansles van die week. Vanmiddag nog was het op school helemaal mis gegaan. Een paar meisjes uit de klas duwden haar in het fietsenhok tegen de wand aan omdat ze …
‘Eefje, sta je weer te dromen? Schiet op, ik hoor papa’s auto al op de oprit.’ Haar moeder snijdt de worst en laat de stukken met een plons in de soep vallen. Dan legt ze het mes neer en trekt Eefje tegen zich aan. ‘Ik snap dat je graag leest, maar vergeet je huiswerk en klusjes niet. Als die klaar zijn, is er tijd genoeg over voor je boeken.’
‘Ja mama,’ zegt ze braaf, maar met een rotgevoel in haar buik over haar klasgenoten. Door het boek was ze het even vergeten. Nu is het weer in alle heftigheid binnen gekomen. De pijn van de stalen balken in haar rug. Haar voet die blijft hangen achter een fietsstandaard. De woorden van haar klasgenoten: gekke griet, jij bent raar, doe eens normaal. Door de tranen in haar ogen kan ze de tafel bijna niet zien. Ze lieten haar pas los toen ze beloofde dat ze morgen … nee, daar wil ze niet aan denken. Dat is morgen. Nu is het vandaag. Maar de pijn in haar buik gaat die dag niet meer weg. Morgen …

(hoe het verder gaat)

 

Ik ben Esther van der Ham. Vanaf mijn 25e heb ik regelmatig een depressie en op mijn 45e kreeg ik de diagnose autisme. Vaak vragen mensen aan mij hoe ik tot het schrijven en uitgeven ben gekomen en hoe ik het allemaal doe. In deze blogberichten lees je mijn verhaal (op maat). Het is een verhaal, gebaseerd op gebeurtenissen die werkelijk zijn gebeurd, maar niet altijd exact hoe ik ze beschrijf. Natuurlijk ken ik van mijn eigen leven veel details, maar ook als ik voor jouw bedrijf een verhaal maak, probeer ik zo veel mogelijk zinvolle details te achterhalen. Want dat maakt jouw verhaal beter.
Esther van der Ham

PS: wil je ook een verhaal of boek op maat over jouw bedrijf of innovatieve proces? Lees dan hier verder.

 

Foto: Chantal Monsieurs Koremans

Praatjes (1) – door Esther

Foto Chantal Monsieurs Koremans

Esther in de supermarkt in gesprek met de kassameneer.

Wilt u koopzegels? Nee dank u.
Wilt u pannenzegels? Nee dank u.
Wilt u handdoekzegels? Nee dank u.
Wilt u engelhobbelzegels? Wat zegt u?
Wilt u EngenHobbezegels? Nee dank u.
Dat wordt dan 25,25. Ik wil het graag pinnen. Maar wat waren die laatste zegels nou precies?
E-R-N-S-T-E-N-B-O-B-B-Y zegels.

Volgende stop: Beter horen.